در دبی یک جمله را زیاد میشنوید: هزینهی ساخت بالا رفته، پس قیمت ملک هم بالا میرود. من کار خودم را با تحلیل مالی شروع کردهام و عادت دارم هر ادعایی را با عدد بسنجم. وقتی عددهای این ادعا را کنار هم گذاشتم، نتیجه حدود نصف چیزی بود که گفته میشود. این ادعا دروغ نیست، ولی نیمهی دیگرش گفته نمیشود.
خلاصهی کوتاه، پیش از ورود به جزئیات
اگر فقط چند خط وقت دارید، همینها کافی است:
- هزینهی ساخت در دبی حدود ۳۰٪ تا ۵۰٪ قیمت فروش واحد است و بقیهی قیمت را زمین، مجوزها، فروش و سود سازنده میسازد.
- اگر هزینهی ساخت ۱۰٪ گران شود، شرکتهای بزرگ با حدود ۳٪ و سازندههای کوچک با حدود ۶٪ افزایش قیمت، تمام آن گرانی را جبران میکنند.
- بنابراین جملهی «۱۰٪ گرانی ساخت یعنی ۱۰٪ گرانی ملک» از نظر حسابداری درست درنمیآید و بدترین حالتش هم به ۶٪ میرسد.
- قیمت را تقاضا تعیین میکند، نه فاکتور پیمانکار. اگر خریدار به آن عدد نرسد، سازنده هر هزینهای که داده باشد نمیتواند گرانتر بفروشد.
- یک بخش از این ادعا واقعاً درست است و در انتهای همین مقاله جداگانه توضیح دادهام: گرانی ساخت باعث میشود پروژههای کمسود اصلاً کلید نخورند و دو تا چهار سال بعد، کمبود عرضه قیمت را بالا ببرد. این اثر با تأخیر چندساله میآید، نه در همین فصل.
اگر جزئیات را میخواهید
از اینجا به بعد عددها، منبع هر عدد و روش محاسبه میآید. اگر خلاصهی بالا پاسخ شما را داده است، همینجا میتوانید مقاله را ببندید و چیزی از دست نمیدهید.
هزینهی ساخت یک آپارتمان در دبی چقدر است
ساخت یک آپارتمان معمولی در دبی بین ۳۵۰ درهم (حدود ۲۲٫۴ میلیون تومان) تا ۷۰۰ درهم (حدود ۴۴٫۸ میلیون تومان) برای هر فوتمربع هزینه دارد و برای متریال گرانتر و پروژههای برندشده از این هم بالاتر میرود. این رقم را Engel & Völkers در گزارش هزینهی ساخت دبی (فوریهی ۲۰۲۶) منتشر کرده است. Compass Project Consulting برای آپارتمانهای سطح بالا رقمی بیش از ۸٬۸۵۰ درهم برای هر مترمربع میدهد که حدود ۸۲۰ درهم (حدود ۵۲٫۴ میلیون تومان) برای هر فوتمربع میشود.
نکتهای که کمتر گفته میشود این است که دبی در مقیاس جهانی شهر گرانی برای ساخت نیست. Turner & Townsend در گزارش ۲۰۲۵ خود دبی را با ۱٬۹۲۶ دلار برای هر مترمربع در رتبهی ۷۴ جهان قرار داده و آن را ارزانترین نقطهی خاورمیانه برای ساخت معرفی کرده است؛ ریاض در رتبهی ۳۷ و با ۳٬۱۱۲ دلار برای هر مترمربع بسیار گرانتر است. همین گزارش پیشبینی کرده بود که دستمزد و مصالح در امارات طی ۲۰۲۵ حدود ۵٪ گران شود و نوسان قیمت فولاد، بتن و تأسیسات مکانیکی و برقی را مهمترین ریسک هزینه دانسته است.
به هزینهی خالص ساخت باید چند قلم دیگر را هم اضافه کرد:
- بالاسری پیمانکار در پروژههای بزرگ دبی در ۲۰۲۵ تا ۱۴٪ مبلغ قرارداد رسید و در پروژههای کوچکتر حدود ۱۲٪ بود (Capital Associated).
- هزینههای نرم شامل طراحی، مهندسی، متره و برآورد و مجوزها حدود ۸٪ تا ۱۲٪ هزینهی ساخت است.
- ذخیرهی احتیاطی پروژه معمولاً ۱۰٪ تا ۱۵٪ کل هزینه در نظر گرفته میشود.
متراژ ساخت با متراژ فروش یکی نیست
بیشتر سوءتفاهم عمومی دربارهی این موضوع از همینجا میآید و ارزش دارد که جداگانه توضیح داده شود.
هزینههای بالا برای هر فوتمربع از متراژ ساختهشده محاسبه میشود، یعنی کل سطحی که ساخته میشود شامل راهرو، لابی، پارکینگ، موتورخانه و مشاعات. ولی سازنده فقط متراژ قابل فروش را میفروشد و در برجهای با پودیوم، متراژ قابل فروش معمولاً ۶۰٪ تا ۷۵٪ متراژ ساختهشده است.
نتیجه این میشود که هزینهی واقعی ساخت به ازای هر فوتمربعِ قابل فروش بسیار بالاتر از عدد اعلامی است. برای پروژههای میانرده این رقم به حدود ۵۵۰ درهم (حدود ۳۵٫۲ میلیون تومان) تا ۸۵۰ درهم (حدود ۵۴٫۴ میلیون تومان) میرسد و برای پروژههای سطح بالا از ۱٬۰۰۰ درهم (حدود ۶۴ میلیون تومان) هم عبور میکند. هر مقایسهای که عدد خام ساخت را مستقیم کنار قیمت فروش بگذارد، سهم ساخت را کمتر از واقع نشان میدهد.
سود سازنده چقدر به هزینه حساس است
در مدیریت مالی، حساسیت سود به یک قلم هزینه را با یک نسبت ساده میسنجند:
درصد تغییر سود = (آن قلم هزینه تقسیم بر سود) ضرب در درصد تغییر همان قلم هزینه
این همان خانوادهی اهرم عملیاتی است و کل دعوا را در یک خط جمع میکند. هر چه سهم یک هزینه از سود بزرگتر باشد، تکان خوردن آن هزینه سود را بیشتر جابهجا میکند.
دو نکته را اینجا باید صریح گفت. نخست اینکه مالیات شرکتی در امارات ۹٪ و نسبی است، پس درصد اثر روی سود پس از مالیات دقیقاً همان درصد اثر روی سود پیش از مالیات است و مالیات این فشار را نرم نمیکند. دوم اینکه هر چه سود به صفر نزدیکتر شود این حساسیت به بینهایت میل میکند، و به همین دلیل است که سازندهی کمحاشیه از گرانی مصالح واقعاً میترسد و مشارکتهای مرزی با یک تکان کوچک هزینه از هم میپاشند.
دو نوع سازنده داریم و عددهایشان یکی نیست
سازندهها را نباید یک گروه واحد در نظر گرفت. فاصلهی عددی میان یک شرکت بزرگ و یکپارچه با یک سازندهی کوچک بسیار زیاد است.
شرکتهای بزرگ بخش عمدهی کار ساخت را با مجموعههای خودشان پیش میبرند و زمین را هم سالها پیش و با قیمت همان سالها خریدهاند. به همین دلیل هزینهی ساخت برای آنها حدود ۳۰٪ قیمت فروش واحد است و حاشیهی سود خالصی که در گزارشهای مالی اعلام میکنند به حدود ۵۰٪ میرسد. اگر هزینهی ساخت ۱۰٪ بالا برود، این شرکت تنها با ۳٪ افزایش قیمت، تمام آن را جبران میکند؛ و اگر تصمیم بگیرد قیمت را دست نزند، سودش حدود ۶٪ کاهش پیدا میکند.
سازندهی کوچک شرایط دیگری دارد. ساخت را به پیمانکار بیرونی میسپارد، در خرید مصالح قدرت چانهزنی کمتری دارد و زمین را هم به قیمت امروز خریده است. اینجا هزینهی ساخت به حدود ۵۰٪ قیمت فروش میرسد و حاشیهی سود حدود ۱۵٪ است. همان ۱۰٪ افزایش هزینه برای جبران کامل به ۶٪ افزایش قیمت نیاز دارد و اگر قیمت بالا نرود، سود این سازنده حدود ۴۰٪ کم میشود.
دو توضیح را هم باید شفاف بگویم. یکی اینکه بخشی از هزینههای جانبی مثل حقالزحمهی طراحی، نظارت و ذخیرهی احتیاطی همراه با هزینهی ساخت بالا و پایین میرود، بنابراین در پروژههای پیمانکاری ضریب مؤثر روی سهم ساخت حدود ۱٫۲ برابر میشود و من همین ضریب را در محاسبه گذاشتهام. دیگری اینکه این عددها حساسیتسنجی روی ساختارهای رایج بازار است، نه نتیجهی اندازهگیریشدهی بازار. ساختار هر پروژه فرق دارد و عدد هر پروژه با همین روش ولی با ارقام خودش باید حساب شود.
جدول مقایسهی دو گروه
| مورد | شرکت بزرگ و یکپارچه | سازندهی کوچک |
|---|---|---|
| ساخت | عمدتاً با مجموعهی خودی | پیمانکار بیرونی |
| زمین | خرید سالهای گذشته | خرید به قیمت امروز |
| سهم ساخت از قیمت فروش | حدود ۳۰٪ | حدود ۵۰٪ |
| حاشیهی سود خالص | حدود ۵۰٪ | حدود ۱۵٪ |
| افزایش قیمت لازم برای جبران ۱۰٪ گرانی ساخت | حدود ۳٪ | حدود ۶٪ |
| کاهش سود اگر قیمت ثابت بماند | حدود ۶٪ | حدود ۴۰٪ |
نکتهی مهم جدول این است که گروهی که جهت بازار را تعیین میکند، یعنی همان شرکتهای بزرگ، تقریباً از این شوک مصون است. یعنی کسانی که قرار است این گرانی را به قیمت منتقل کنند، خودشان کمترین فشار را تحمل میکنند.
قیمت فروش امروز در دبی چقدر است
برای اینکه سهم ساخت از قیمت معنا پیدا کند، طرف دیگر معادله را هم لازم داریم.
| شاخص | مقدار | منبع |
|---|---|---|
| میانگین آپارتمان، هر فوتمربع | ۱٬۹۶۹ درهم (حدود ۱۲۵٫۹ میلیون تومان) | Property Monitor و DLD، ۱ ژانویه تا ۶ ژوئن ۲۰۲۶ |
| میانگین ویلا، هر فوتمربع | ۲٬۲۴۱ درهم (حدود ۱۴۳٫۳ میلیون تومان) | همان |
| بیزینس بی (Business Bay) | ۲٬۵۴۷ درهم (حدود ۱۶۲٫۹ میلیون تومان) | همان |
| داونتاون دبی (Downtown Dubai) | ۳٬۰۱۱ درهم (حدود ۱۹۲٫۶ میلیون تومان) | همان |
| دبی مارینا (Dubai Marina) | ۲٬۰۵۸ درهم (حدود ۱۳۱٫۶ میلیون تومان) | همان |
| میانگین کل شهر، ژانویهی ۲۰۲۶ | ۱٬۹۷۶ درهم (حدود ۱۲۶٫۴ میلیون تومان) | DLD، رشد ۱۸٪ نسبت به ۱٬۶۷۴ درهم (حدود ۱۰۷٫۱ میلیون تومان) سال قبل |
| میانهی مسکونی، ۱۹۲٬۸۰۸ معامله از ژانویهی ۲۰۲۵ | ۱٬۶۹۲ درهم (حدود ۱۰۸٫۲ میلیون تومان) | dxbanalytics، آپارتمانها ۱٬۷۲۹ درهم (حدود ۱۱۰٫۶ میلیون تومان) |
کنار هم گذاشتن این دو مجموعه عدد، خودش پاسخ را میدهد. وقتی میانگین فروش آپارتمان نزدیک ۱٬۹۶۹ درهم (حدود ۱۲۵٫۹ میلیون تومان) برای هر فوتمربع است و هزینهی ساخت به ازای متراژ قابل فروش در محدودهی ۵۵۰ درهم (حدود ۳۵٫۲ میلیون تومان) تا ۸۵۰ درهم (حدود ۵۴٫۴ میلیون تومان) قرار میگیرد، سهم ساخت در محدودهای است که گفتیم، نه بیشتر.
بقیهی قیمت کجا میرود؟ زمین در دبی معمولاً ۲۵٪ تا ۳۵٪ ارزش کل پروژه را میگیرد (Colliers International). کمیسیون فروش پیشفروش که سازنده پرداخت میکند معمولاً ۲٪ تا ۸٪ قیمت واحد است. ثبت پروژه در ادارهی زمین دبی (DLD) ۱۵۰٬۰۰۰ درهم و ثبت سازنده در ریرا (RERA) ۲۵٬۰۰۰ درهم هزینه دارد که در مقیاس یک برج رقم ناچیزی است.
گزارشهای مالی چه میگویند
اینجا لازم نیست به تخمین تکیه کنیم، چون بزرگترین سازندهی بازار صورتهای مالی خود را منتشر میکند.
اعمار در نیمهی نخست ۲۰۲۶ برای بخش توسعهی املاک خود درآمد ۱۳٫۳ میلیارد درهم اعلام کرد که ۳۴٪ بیشتر از سال قبل بود، با سود پیش از مالیات ۷٫۸ میلیارد درهم و رشد ۴۱٪. فروش ملک در همین دوره ۲۲٫۴ میلیارد درهم و پشتوانهی درآمد آینده ۱۳۵٫۷ میلیارد درهم ثبت شد. در گزارش جداگانهی همین بخش، حاشیهی سود عملیاتی پیش از استهلاک ۵۳٪ و حاشیهی سود خالص ۵۰٪ اعلام شده است. سال مالی ۲۰۲۴ هم تصویر مشابهی داشت: درآمد ۱۹٫۱ میلیارد درهم با حاشیهی سود عملیاتی ۴۹٪.
استدلال را ساده بگویم. وقتی بیش از نصف درآمد یک شرکت به سود تبدیل میشود، مجموع تمام هزینههای آن شرکت زیر ۵۰٪ درآمد است. پس هزینهی ساخت به تنهایی برای چنین سازندهای به هیچ وجه نمیتواند نزدیک نصف قیمت فروش باشد. این یک برآورد نیست، از خود صورت مالی بیرون میآید.
چرا گرانی ساخت معمولاً به قیمت منتقل نمیشود
سه دلیل روشن وجود دارد.
نخست اینکه قیمت را تقاضا تعیین میکند نه بهای تمامشده. خریدار بودجهی خودش را دارد و فاکتور پیمانکار برای او هیچ اعتباری ندارد. بازار روی عددی بسته میشود که خریدار و فروشنده به آن میرسند، نه عددی که سازنده لازم دارد.
دوم اینکه وقتی هزینه بالا میرود و قیمت فروش جا ندارد، تعدیل معمولاً در قیمت زمین اتفاق میافتد. سازنده برای خرید پلات کمتر پیشنهاد میدهد و فشار به عقب منتقل میشود، نه به جلو. این همان مفهوم ارزش باقیماندهی زمین است و در عمل یعنی مالک زمین بخش زیادی از این شوک را میپذیرد.
سوم و مهمتر از همه، واحدهایی که قراردادشان امضا شده قیمتشان قفل است. در پیشفروش، قرارداد فروش قیمت را تثبیت میکند و اگر هزینهی ساخت وسط پروژه بالا برود، سازنده ۱۰۰٪ آن را جذب میکند و سهم خریدار صفر است. به همین دلیل تورم هزینه در میانهی پروژه به جای گرانی ملک، به تأخیر تحویل و فشار مالی روی سازنده ختم میشود. اگر میخواهید بدانید ساختار پرداخت چطور این ریسک را میان شما و سازنده تقسیم میکند، مقایسهی شرایط پرداخت را ببینید.
آنچه در این ادعا درست است
این بخش را با دقت مینویسم، چون قویترین شکل استدلال طرف مقابل همین است و نادیده گرفتنش انصاف نیست.
وقتی هزینهی ساخت بالا میرود، پروژههایی که حاشیهی سود نازکی داشتند دیگر توجیه اقتصادی ندارند. سازنده آنها را کلید نمیزند، تعداد عرضهی جدید کم میشود و دو تا چهار سال بعد، اگر تقاضا سر جای خود مانده باشد، همان کمبود عرضه قیمت را بالا میبرد. این مکانیزم واقعی است و در هر بازار ملکی دیده میشود.
ولی دقت کنید این با چیزی که در جلسهی فروش گفته میشود فرق دارد. آنچه قیمت را بالا میبرد کمبود عرضه است، نه انتقال هزینه؛ و اثرش با چند سال تأخیر میآید، نه در همین فصل و همین پروژه. کسی که امروز به شما میگوید به خاطر گرانی مصالح همین حالا بخرید، دارد یک اثر چندساله را به تصمیم امروز شما میچسباند.
شاهدی از سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹
بهترین آزمون این ادعا دورهای است که هزینهی ساخت بالا رفت و قیمت فروش پایین آمد.
| سال | شاخص قیمت مناقصهی ساخت در امارات | ارزش سرمایهای مسکن دبی |
|---|---|---|
| ۲۰۱۵ | - | منفی ۱۱٪ |
| ۲۰۱۷ | مثبت ۳٫۹۲٪ | منفی ۲٪ |
| ۲۰۱۸ | مثبت ۰٫۹۴٪ | منفی ۱۱٫۱٪ |
| ۲۰۱۹ | مثبت ۰٫۱٪ (پیشبینی) | منفی ۲٫۵٪ در فصل چهارم |
ستون اول از گزارش فصلی AECOM برای امارات (آوریل ۲۰۱۹) و ستون دوم از شاخص قیمت ValuStrat میآید. در این سالها هزینهی ساخت هر سال مثبت بود و قیمت مسکن هر سال منفی. اگر انتقال هزینه به قیمت یک قانون بود، چنین چیزی نباید اتفاق میافتاد.
اثر این فشار را میشود در حسابهای خود سازندهها دید. S&P Global Ratings در فوریهی ۲۰۱۹ گزارش کرد که حاشیهی سود اعمار در بخش توسعه از ۴۸٪ در پایان ۲۰۱۴ به ۳۷٪ در نه ماههی منتهی به سپتامبر ۲۰۱۸ رسیده و همین رقم برای Damac از ۴۷٪ به ۲۵٪ افت کرده است. یعنی وقتی قیمت پایین آمد، سازنده سود خودش را کم کرد و خریدار حساب را نپرداخت. این دقیقاً عکس چیزی است که ادعای انتقال هزینه پیشبینی میکند.
نسبت هزینه به قیمت فشردهتر شده است
یک نکتهی مهم دیگر هم هست. قیمت ملک در دبی از ۲۰۲۰ تا امروز حدود ۹۴٪ رشد کرده، در حالی که هزینهی ساخت در همین دوره خیلی کمتر از این بالا رفته است. پس هر نسبت هزینه به قیمتی که از چند سال پیش نقل میشود، امروز سهم ساخت را بیشتر از واقع نشان میدهد.
ضمناً سرعت رشد قیمت هم در حال کم شدن است: رشد ۸٫۸٪ در ۲۰۲۵ در برابر ۲۶٫۹٪ در ۲۰۲۲ (dxbanalytics). بازاری که آهستهتر رشد میکند، فضای کمتری برای انتقال هزینه به خریدار دارد، نه بیشتر.
من به مشتریهایم چه میگویم
نتیجهی این مقاله پیشبینی کاهش قیمت نیست و من چنین حرفی نمیزنم. حرف من دربارهی درست بودن یا نبودن یک مکانیزم است.
وقتی کسی گرانی مصالح را دلیل گران شدن قیمت واحدی میآورد که به شما پیشنهاد میدهد، دو سؤال کافی است. اول اینکه این سازنده ساخت را خودش انجام میدهد یا به پیمانکار میسپارد، چون این یک سؤال تفاوت میان ۳٪ و ۶٪ را روشن میکند. دوم اینکه قیمت پیشنهادی امروز نسبت به معاملات ثبتشدهی همان ساختمان در سه ماه گذشته کجا ایستاده است، چون تنها همین عدد نشان میدهد بازار حاضر است چقدر بپردازد.
برای دیدن تصویر کلی بازار، گزارش ماهانهی بازار دبی را دنبال کنید و اگر خرید پیشفروش در دستور کار شماست، پرداخت در مرحلهی ساخت و مقایسهی طرحهای پرداخت دو مطلب مکمل همین بحث هستند.
پرسشهای متداول
تا حدی، ولی خیلی کمتر از چیزی که گفته میشود. ۱۰٪ گرانی ساخت برای جبران کامل به ۳٪ افزایش قیمت در شرکتهای بزرگ و ۶٪ در سازندههای کوچک نیاز دارد. هیچکدام ۱۰٪ نیست.
حدود ۳۰٪ برای شرکتهای بزرگی که خودشان میسازند و زمین را سالها پیش خریدهاند، و حدود ۵۰٪ برای سازندههای کوچکی که با پیمانکار بیرونی کار میکنند و زمین را به قیمت امروز خریدهاند.
برای آپارتمان معمولی بین ۳۵۰ درهم (حدود ۲۲٫۴ میلیون تومان) تا ۷۰۰ درهم (حدود ۴۴٫۸ میلیون تومان) برای هر فوتمربع از متراژ ساختهشده و بالای ۸۲۰ درهم (حدود ۵۲٫۴ میلیون تومان) برای پروژههای سطح بالا، بر پایهی گزارش Engel & Völkers (فوریهی ۲۰۲۶) و Compass Project Consulting. به ازای متراژ قابل فروش این رقم بالاتر است: حدود ۵۵۰ درهم (حدود ۳۵٫۲ میلیون تومان) تا ۸۵۰ درهم (حدود ۵۴٫۴ میلیون تومان) و برای سطح بالا بیش از ۱٬۰۰۰ درهم (حدود ۶۴ میلیون تومان).
چون راهرو، لابی، پارکینگ و موتورخانه ساخته میشود ولی فروخته نمیشود. متراژ قابل فروش در برجهای با پودیوم معمولاً ۶۰٪ تا ۷۵٪ متراژ ساختهشده است، پس همان هزینه روی فوتمربع کمتری پخش میشود.
برای جبران کامل، ۳٪ در شرکتهای بزرگ و ۶٪ در سازندههای کوچک. این عددها حساسیتسنجی روی ساختارهای رایج بازار است، نه نتیجهی اندازهگیریشدهی بازار.
با ۱۰٪ گرانی ساخت، سود شرکت بزرگ حدود ۶٪ و سود سازندهی کوچک حدود ۴۰٪ کم میشود. تفاوت از حاشیهی سود میآید: نزدیک ۵۰٪ در برابر نزدیک ۱۵٪.
خیر. مالیات شرکتی امارات ۹٪ و نسبی است، بنابراین درصد اثر روی سود پس از مالیات دقیقاً برابر درصد اثر روی سود پیش از مالیات است و مالیات این فشار را نرم نمیکند.
در نیمهی نخست ۲۰۲۶ درآمد ۱۳٫۳ میلیارد درهم با رشد ۳۴٪، سود پیش از مالیات ۷٫۸ میلیارد درهم با رشد ۴۱٪، فروش ۲۲٫۴ میلیارد درهم و پشتوانهی درآمد ۱۳۵٫۷ میلیارد درهم اعلام شد. در گزارش همین بخش، حاشیهی سود عملیاتی پیش از استهلاک ۵۳٪ و سود خالص ۵۰٪ آمده است.
خیر. قیمت در قرارداد فروش امضاشده قفل است. اگر هزینهی ساخت وسط پروژه بالا برود، سازنده ۱۰۰٪ آن را جذب میکند و سهم شما صفر است. به همین دلیل تورم هزینه به جای گرانی ملک، به تأخیر تحویل ختم میشود.
زمین و حاشیهی سود خود سازنده. زمین معمولاً ۲۵٪ تا ۳۵٪ ارزش کل پروژه در دبی است (Colliers International) و وقتی هزینه بالا میرود سازنده برای خرید پلات کمتر پیشنهاد میدهد، پس فشار به مالک زمین منتقل میشود.
بله، در بیشتر سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹. شاخص قیمت مناقصهی ساخت در امارات در ۲۰۱۷ معادل ۳٫۹۲٪ و در ۲۰۱۸ معادل ۰٫۹۴٪ بالا رفت (AECOM)، در حالی که ارزش سرمایهای مسکن دبی در ۲۰۱۵ معادل ۱۱٪، در ۲۰۱۷ معادل ۲٪، در ۲۰۱۸ معادل ۱۱٫۱٪ و در فصل چهارم ۲۰۱۹ معادل ۲٫۵٪ پایین آمد (ValuStrat).
از راه عرضه. گرانی هزینه پروژههای کمسود را از توجیه میاندازد، عرضهی جدید کم میشود و دو تا چهار سال بعد، اگر تقاضا مانده باشد، کمبود عرضه قیمت را بالا میبرد. این کمبود عرضه است با تأخیر چندساله، نه حساب همین فصل.
خیر. گزارش ۲۰۲۵ شرکت Turner & Townsend دبی را با ۱٬۹۲۶ دلار برای هر مترمربع در رتبهی ۷۴ جهان و ارزانترین نقطهی خاورمیانه برای ساخت معرفی کرده است. ریاض در رتبهی ۳۷ و با ۳٬۱۱۲ دلار قرار دارد.